بیان قرآن پیرامون تجسم اعمال
ساعت ۱۱:۳۳ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱٧ آبان ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: مذهبی ،قرآن

هر کردارى که انسان انجام مى دهد، یک صورت دنیوى دارد که ما آن را مشاهده مى کنیم، و یک صورت اخروى دارد که هم اکنون در دل و نهاد عمل نهفته است و روز رستاخیز پس از تحولات و تطوراتى که در آن رخ مى دهد شکل کنونى و دنیوى خود را از دست داده و با واقعیت اخروى خود جلوه مى کند و باعث لذت و فرح عامل یا آزار و اندوه وى مى گردد.

 

تجسم اعمال

 

 

 

روز قیامت، برای رسیدگی به حساب و کتاب مردمان ، شخصی را در پیشگاه خداوند حاضر می کنند. نامه اعمالش را به دستش می دهند و به او می گویند: اقرا کتابک: نامه اعمالت را بخوان. هنگامی که نامه اعمالش را می خواند، می بیند از کارهای خیری که در دنیا انجام داده، چیزی در آن نوشته نشده است. از این رو می گوید: خدایا! این نامه اعمال من نیست، زیرا کارهای نیک خود را در آن نمی بینم. در پاسخ به او گفته می شود: آری، تو در دنیا نیکی های بسیاری انجام دادی. خدای تو اشتباه نمی کند و کردار تو را فراموش نکرده است ولی کارهای نیک تو به سبب غیبت کردن از مردم از میان رفت و نابود شد. آری، نیکی کردی ولی غیبت هم داشتی. آنچه از طاعات می کردی، می دیدیم و آنچه از غیبت می گفتی، می شنیدیم. پس نیکی های تو را به آن کسانی دادیم که از آنها غیبت می کردی.

 

حال، تو به سبب غیبت کردن از ایشان به دوزخ می روی و ایشان به سبب نیکی های تو به بهشت می روند. پس شخص دیگری را در پیشگاه خداوند حاضر می کنند و نامه اعمالش را به دستش می دهند و می گویند: بخوان. وقتی نامه عملش را می خواند در آن نیکی های بسیاری می بیند که خودش انجام نداده است. پس می گوید: پروردگارا! این نامه عمل من نیست؛ زیرا نیکی هایی را که در آن نوشته شده است، من به جا نیاورده ام. در پاسخ به او می گویند: اینها کارهای نیک فلان شخص است که در دنیا از تو غیبت کرده و حالا در عوض، نیکی هایش به تو داده شده است. (بحارالانوار، ج 72، ص 259 )

آن چه را انسان در این جهان انجام داده است در جهان دیگر به صورتى متناسب با آن جهان نمودار مى گردد و انسان آن را مى بیند. به عبارت دیگر: پاداش ها و کیفرها، نعمت ها و نقمت ها، فرح و سرور، درد و شکنجه، همان حقائق اعمال دنیوى انسانها است که در حیات اخروى خود را نشان مى دهند.

 

و به دیگر سخن، هر کردارى که انسان انجام مى دهد، یک صورت دنیوى دارد که ما آن را مشاهده مى کنیم، و یک صورت اخروى دارد که هم اکنون در دل و نهاد عمل نهفته است و روز رستاخیز پس از تحولات و تطوراتى که در آن رخ مى دهد شکل کنونى و دنیوى خود را از دست داده و با واقعیت اخروى خود جلوه مى کند و باعث لذت و فرح عامل یا آزار و اندوه وى مى گردد.

بنابراین، جزاء اعمال هر انسانى عین اعمال او خواهد بود. و در این جمله ذره اى مجازگویى نیست، و چیزى در محکمه عدل خداوند، بهتر از این نیست که عین عمل انسان را به خود انسان بازگردانند. از این مطلب در اصطلاح علمى به «تجسم اعمال» تعبیر آورده مى شود.

 

تجسم اعمال در آیات قرآن کریم

آیات متعددى در قرآن بر این مطلب گواهى مى دهند که به چند نمونه آن اشاره مى کنم:

«یَوْمَ تَجِدُ کُلُّ نَفْس مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَیْر مُّحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوء تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَیْنَهَا وَبَیْنَهُ أَمَدَما بَعِیدًا... ;(آل عمران،30) روزى که هر انسانى هر کار نیکى که انجام داده است، نزد خود حاضر مى یابد، و هر کار بدى را که انجام داده است نیز، حاضر و آماده مى یابد، و آرزو مى کند که میان او و آن عمل ناروا فاصله مکانى یا زمانى بسیارى وجود مى داشت».

«إِنَّ الَّذِینَ یَکْتُمُونَ مَآ أَنزَلَ اللَّهُ مِنَ الْکِتَـبِ وَ یَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَنًا قَلِیلاً أُولَـئِکَ مَا یَأْکُلُونَ فِى بُطُونِهِمْ إِلاَّ النَّار;(بقره،174) کسانى که به خاطر به دست آوردن مالى اندک، آیات الهى را کتمان مى کنند، چیزى جز آتش در شکم خود جاى نمى دهند»; «إِنَّ الَّذِینَ یَأْکُلُونَ أَمْوَ لَ الْیَتَـمَى ظُـلْمًا إِنَّمَا یَأْکُلُونَ فِى بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَیَصْلَوْنَ سَعِیرًا;(نساء،10) آنان که از روى ستم اموال یتیمان را مى خورند در حقیقت آتش مى خورند و در آینده وارد دوزخ خواهند شد».

 

صریح این دو آیه اخیر آن است که آن چه را افرادى از راه کتمان حقائق الهى و یا از راه ستم بر یتیمان به دست آورند در حقیقت آتشى را در درون خود جاى مى دهند. شکى نیست که صورت ظاهرى و دنیوى اموال یاد شده آتش نبوده، بلکه به صورت انواع لذت هاى دنیوى نمودار مى باشند.

بنابراین، باید بگوییم این گونه اموال صورت دیگرى دارد که اکنون از چشم ظاهر بین انسان پوشیده است ولى در سراى دیگر که حقائق پنهان آشکار مى گردد، چهره واقعى این اعمال نمایان گردیده و آن چیزى جز آتش و عذاب خداوندى نیست. آیات چهل و نه سوره توبه و آیه دوازده سوره حجرات نیز مؤید مطالب فوق است.

رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) مى فرماید: «از ستمگرى بپرهیزید; زیرا ظلم و ستم در روز قیامت به صورت تاریکى ها نمایان خواهند شد».( اصول کافى، کلینى(ره)، ج 2، ص 332)

فرآوری : بخش قرآن تبیان

منبع :

پرسمان قرآنی

اندیشه قم